Mevzuat takvimi ve sahaya yansıması

Türkiye · TR ETS · KPK/2026/1

TR ETS pilot kapsamı belli oldu: beş sektör, elli bin ton üstü tesisler

Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Yönetmeliği 27 Ağustos 2026'da yürürlüğe girdiğinde pilot dönemin kapsamı ve takvimi nihai metinden çıkarılmış, Karbon Piyasası Kurulu kararına bırakılmıştı. Kurul'un 15 Ocak 2026 tarihli ilk toplantı kararları (KPK/2026/1) 3 Eylül 2026'da duyuruldu, pilota ilişkin usul ve esaslar ise 1 Ekim 2026'da yayımlandı. Belirsizlik kapandı.

Kimler kapsamda

Pilot dönem beş sektörü kapsıyor: elektrik üretimi, çimento, demir çelik, alüminyum ve gübre. Bu sektörlerde Kategori B ve C büyüklüğündeki tesisler, yani yıllık emisyonu 50.000 tCO₂e'yi aşanlar, sistemin içinde. Kategori A tesisleri (50.000 tCO₂e ve altı) emisyon ticaretine girmiyor, ancak izleme ve raporlama yükümlülüğü onlar için de geçerli.

Pilot dönem 2026 ve 2027 yılı emisyonlarını kapsıyor. 2026 sistem yılında yükümlülük yalnızca raporlama. Tahsisat teslim yükümlülüğü ilk kez 2027 emisyonları için başlıyor ve teslim tarihi 2028 Kasım ayının son iş günü.

2027'de fatura gelmiyor, ama hesap tutuluyor

Usul ve esaslara göre 2027 emisyonları için ücretsiz tahsisat oranı yüzde yüz. Yani pilot dönemde tahsisat müzayedeyle satılmıyor, tesise bedelsiz veriliyor. Buradan "iki yıl bir şey ödemeyeceğiz" sonucu çıkmıyor. Ücretsiz tahsisat miktarı ürün kıyas ölçütü ile faaliyet seviyesinin çarpımı; kıyas ölçütünün üzerinde emisyonu olan tesis aradaki farkı kapatmak zorunda. Dolayısıyla pilotun gerçek sorusu "fiyat ne zaman gelecek" değil, "bizim tesis kıyas ölçütünün neresinde duruyor". Bu da bir mevzuat sorusu değil, ölçüm ve proses sorusu.

Elektrik santralleri için ayrı bir kalem var: 2023, 2024 ve 2025 yıllarına ait doğrulanmış faaliyet seviyesi raporlarının son tarihi 30 Haziran 2027. Yani geçmiş üç yılın verisi de doğrulanarak geri istenecek.

İlk izleme planı: süre 27 Ocak 2027'ye uzatıldı

Yönetmeliğe göre pilot kapsamdaki tesisler ilk izleme metodoloji planını yürürlükten itibaren iki ay içinde sunacaktı, yani 27 Ekim 2026'ya kadar. İklim Değişikliği Başkanlığı 14 Ekim 2026 tarihli duyurusuyla bu süreyi 27 Ocak 2027'ye uzattı (13.10.2026 tarihli ve 18814 sayılı Olur, Yönetmelik Geçici Md. 3/1). Uzatma yalnızca ilk planı kapsıyor; doğrulanmış rapor ve tahsisat teslim tarihleri değişmedi.

Üç ay, planı aceleye getirmemek için gerçek bir imkan. Ama sürenin uzaması işin küçüldüğü anlamına gelmiyor: 2026 sistem yılı emisyonu zaten işliyor ve planın anlattığı ölçüm düzeni o yılın verisini üretmek zorunda. Sayacın kalibrasyonu, numune sıklığı ve yakıt analizi gibi kalemler geriye dönük kurulamıyor.

Asıl iş planın kendisinde değil, altındaki veride

İzleme metodoloji planı bir form değil, tesisin ölçüm düzeninin yazılı hali. Kaynak akışlarının sınırı, her akış için seçilen yöntem kademesi, ölçüm noktaları ve sayacların kalibrasyon durumu, numune alma sıklığı, analiz yöntemi ve belirsizlik değerlendirmesi bu planın içinde. Planı zayıf kurulan tesis, bir sonraki adımda doğrulayıcının bulgusuyla karşılaşıyor ve düzeltmeyi raporlama döneminin ortasında yapmak zorunda kalıyor. Sahada en çok rastladığımız üç eksik: tesis sınırı içindeki yardımcı ünitelerin kapsam dışında bırakılması, yakıt alt ısıl değeri ve emisyon faktörü için kullanılan kaynağın belgelenmemesi, ve sayac verisiyle fatura verisi arasındaki farkın açıklanamaması.

Piyasanın kuralları da belli oldu

EPDK'nın Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi Piyasasının İşletilmesine İlişkin Yönetmeliği 21 Ekim 2026 tarihli ve 33407 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, aynı gün yürürlüğe girdi. Piyasa işletmecisi EPİAŞ; tahsisatların ihracı, tutulması, devri ve teslimi İşlem Kayıt Sistemi'ndeki hesaplarda izleniyor. Yani kapsamdaki tesisin ilk somut adımı bir hesap değil, bir kayıt: İşlem Kayıt Sistemi'nde hesap açmak ve katılım anlaşmalarını imzalamak. Birincil piyasada ihale takvimi Ulusal Tahsisat Planı yayımlandıktan sonra on beş iş günü içinde ilan ediliyor; spot piyasada genel seans ayda en az dört iş günü. Piyasalar fiilen çalışmaya başlayana kadar uygulama sanal, yani teslim, fatura ve ödeme yükümlülüğü doğmuyor.

CBAM ile bağlantısı

AB tarafında, üçüncü ülkede ödenen karbon fiyatının CBAM yükünden düşülmesini düzenleyen uygulama tüzüğünün taslağı 13 Mayıs 2026'da yayımlandı ve kabul bekliyor. Taslak yalnızca fiilen ödenmiş, zorunlu ve ayrımcı olmayan fiyatı sayıyor; ücretsiz tahsisat düşülüyor ve makul güvence seviyesinde bir sertifika isteniyor. Pratik karşılığı: TR ETS'in CBAM'a mahsubu ancak fiilen ödediğiniz kadar olacak. Pilot dönemde ücretsiz tahsisat oranı yüzde yüz olduğu için, kıyas ölçütünün üzerinde kalan kısım dışında mahsup edilecek bir ödeme doğmayacak. Bunu belgeleyebilmeniz de aynı tesis verisinin iki sistemde tutarlı durmasına bağlı.

Ambalaj · PPWR · (EU) 2025/40

Ambalaj uygunluk beyanı: gümrükten geçmesi uygun olduğu anlamına gelmiyor

Avrupa Birliği Ambalaj ve Ambalaj Atığı Tüzüğü 12 Ağustos 2026 itibarıyla uygulanıyor. Bu tarihten sonra AB pazarına sürülen ambalajın bir Uygunluk Beyanı ve arkasında duran bir teknik dosyası olması gerekiyor. Türkiye'deki üretici için sorunun kaynağı genelde şu: ambalaj kendi ürettiği bir şey değil, tedarikçisinden alıyor, dolayısıyla beyanı dayandıracağı veri elinde değil.

Belge nerede sorulur

Uygunluk belgesi gümrükte istenen bir evrak değil. Piyasa gözetimi ve denetimi kapsamında sorulur; ithalatçı istendiğinde belgeyi on gün içinde sunmak zorunda (Md. 18(8)). Tek kullanımlık ambalaj için dosya beş yıl saklanır. Bu ayrım pratikte önemli, çünkü sevkiyat sorunsuz geçtiği için uyumlu sanılan bir ambalaj, aylar sonra gelen bir denetim talebiyle geri dönebiliyor. On günlük süre, o noktada teknik dosya hazırlamaya yetmez.

Şu an bağlayıcı olan ve olmayan

Bugün yapılabilecek iş

Beyan bir formalite değil, bir envanterin çıktısı. Sırası şöyle işliyor: AB'ye giden her ürün için ambalaj bileşenlerinin tek tek dökümü, her bileşenin malzemesi, ağırlığı ve tedarikçisi, tedarikçiden malzeme bileşimi ve geri dönüştürülmüş içerik oranının yazılı olarak alınması, ağır metal sınırlarının kontrolü, sonra teknik dosya ve beyan. Zor kısım tedarikçi verisini toplamak; onun için tedarikçiye ne soracağınızın standart bir formu olması süreyi belirgin kısaltıyor.

Ambalaj envanteri ve beyan çalışması için görüşelim →

Yapı malzemesi · CPR · (EU) 2024/3110

Küresel ısınma potansiyeli beyanı: zorunluluk ürün ailesiyle birlikte geliyor

Yeni Yapı Malzemeleri Tüzüğü 8 Ocak 2026 itibarıyla uygulanıyor. Sık karıştırılan nokta şu: GWP beyanı o tarihte tüm yapı malzemeleri için tek seferde zorunlu olmadı. Yükümlülük, her ürünün uyumlaştırılmış teknik şartnamesi yenilendikçe devreye giriyor. Yani takvim ürün ailesine göre değişiyor.

Tarihler

Çevresel özelliklerin değerlendirilmesinde Sistem 3+ öngören delege tasarruf Temmuz 2026'da geldi. Ürün ailesi takvimi 2026-2029 arasına yayılıyor; ikincil kaynaklarda çimento için 2027'nin son çeyreği, kapı ve pencere için 2028-2029 telaffuz ediliyor, bu tarihler henüz kesinleşmiş değil. Temel çevresel göstergelerin 9 Ocak 2030, tam yaşam döngüsü gösterge setinin 9 Ocak 2032 itibarıyla devreye girmesi öngörülüyor.

Erken hazırlığın gerekçesi takvim değil, veri

Bir yapı malzemesi üreticisinin GWP beyanı verebilmesi için EN 15804 uyumlu bir yaşam döngüsü modeli kurması gerekiyor. Bu modelin girdisi, üretim tesisinin bir yıllık malzeme ve enerji dengesi. Tesiste bu veri çoğu zaman vardır ama muhasebe mantığıyla tutulmuştur; ürün başına dağıtılmış halde değildir. Modelin kurulması değil, veriyi ürün seviyesine indirmek zaman alıyor. Şartname güncellemesi ilan edildiğinde başlanırsa, süre genelde yetmiyor.

Aynı model, EPD hazırlığının da tabanı. Yani CPR için yapılan çalışma, ihalede veya alıcı talebinde istenen EPD'nin girdisini de üretiyor; iki ayrı iş değil.

Yaşam döngüsü analizi ve EPD hizmeti →

İhracat · CBAM · (EU) 2023/956

Varsayılan değerle tesis verisi arasındaki fark, doğrudan maliyet farkı

CBAM'ın kesin dönemi 1 Ocak 2026'da başladı. Artık kapsamdaki ürünleri yalnızca yetkili CBAM beyan sahipleri ithal edebiliyor ve ithalatçı başına yılda 50 ton net bir de minimis eşiği var (elektrik ve hidrojen hariç). 2026 ithalatı için ilk yıllık beyan ve sertifika teslimi 30 Eylül 2027. Sertifika satışı 1 Şubat 2027'de başlıyor, üç aylık yüzde elli bulundurma kontrolü 31 Mart 2027'den itibaren işliyor.

Varsayılan değerler neden pahalı

Tesis verisi sunulmadığında Komisyon'un yayımladığı varsayılan değerler uygulanıyor. 2026 için geçerli değerler IR 2025/2621 ile belirlendi, IR 2026/1740 düzeltmesi 31 Temmuz 2026'da yayımlandı ve 1 Ocak 2026'ya geri yürüdü. Bu değerler, tanım gereği, iyi çalışan bir tesisin gerçek performansının üzerinde. Aradaki fark doğrudan satın alınacak sertifika sayısına yansıyor. Türkiye'den demir çelik, alüminyum, çimento ve gübre ihraç eden bir üretici için pratik soru şu: gerçek gömülü emisyonunu hesaplayıp belgeleyebilir mi, belgeleyemezse aradaki farkı AB'deki alıcısıyla nasıl paylaşacak.

Bu fark sabit de değil. Varsayılan değerlere uygulanan ek yük kademeli: demir çelik, alüminyum, çimento ve hidrojende 2026 için yüzde on, 2027 için yüzde yirmi, 2028 ve sonrası için yüzde otuz; gübrede 2026'dan itibaren yüzde bir. Yani tesis verisiyle beyan etmenin getirisi önümüzdeki yıl kendiliğinden ikiye katlanıyor, 2028'de üçe. Sertifika fiyatındaki artış da aynı yöne çalışıyor: Komisyon'un açıkladığı çeyreklik fiyat 2026'nın ilk çeyreğinde 75,36 euro iken üçüncü çeyrekte 82,32 euroya çıktı.

Ödenen karbon fiyatının düşülmesi

Tüzüğün 9. maddesi, üçüncü ülkede fiilen ödenen karbon fiyatının düşülmesine izin veriyor. Uygulama tüzüğünün taslağı 13 Mayıs 2026'da yayımlandı, kabul edilmeyi bekliyor. Taslak metinde iki sınır belirleyici: yalnızca fiilen ödenmiş, zorunlu ve ayrımcı olmayan bir fiyat sayılıyor, ve ücretsiz tahsisat düşülüyor. Türkiye Emisyon Ticaret Sistemi kapsamında bir ödeme yapılmadığı sürece bu maddeden bir mahsup çıkmıyor. TR ETS'nin CBAM yükünü hafifleteceği beklentisi, bugünkü metne göre fiilen ödenen tutar kadar geçerli.

Kapsam genişlemesi

Komisyon 17 Aralık 2025'te aşağı akış ürünlerini kapsama alan bir teklif sundu; öngörülen uygulama 1 Ocak 2028. Konsey pozisyonu 12 Haziran 2026'da, ENVI raporu 7 Temmuz 2026'da geldi. İlk siyasi üçlü müzakere 20 Ekim 2026'da yapıldı; taraflar mandatlarını sundu, büyük bir anlaşmazlık çıkmadı. Teknik düzeyde dört konu açık kaldı: alüminyum ürünlerinde de minimis eşiği, metal hurdasının muamelesi, çevrimiçi platformların kapsama alınıp alınmayacağı ve küresel düzeyde tanımlanacak varsayılan değerler. İkinci tur 30 Kasım 2026'da. Kapsama girecek ürün sayısı kaynağa göre değişiyor; teklif henüz yasalaşmadığı için kesin liste üzerinden plan yapmak erken. Bugün anlamlı olan, halihazırda kapsamdaki ürün için tesis verisi altyapısını kurmuş olmak; genişleme geldiğinde aynı altyapı yeni ürünlere uygulanıyor.

CBAM ve TR ETS uyum hizmeti →

Ayrıca takipte

Yakın vadede masaya gelecek diğer tarihler

Bu sayfadaki tarihler 28 Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlere göredir. Taslak ve teklif aşamasındaki düzenlemeler metin içinde ayrıca belirtilmiştir. Bir tarihin sizin ürün grubunuzu nasıl bağladığı, ürünün gümrük tarife pozisyonuna ve hedef pazara göre değişir.